Orta Anadolu''da da Kürtlerin yaşadığını duyardım da; onlarla ilk yakınlığım 1970''lerde Ankara''da Mülkiye öğrenciliği yıllarımda başladı diyebilirim.
Emek mahallesindeki Diyarbakır yurdunun hemen yanı başındaki bir öğrenci evinde birkaç arkadaş birlikte kalıyorduk. Aynı zamanda yurdun bağlı olduğu Diyarbakır Deneği''nin de yöneticilerindendim
Her sabah Emek''ten Cebeci''ye okula gider gelirken; o hatta çalışan Ankara''nın ünlü 7-8 kişilik taksi dolmuşlarını tercih ederdik. İşte ilk kez o tarihlerden birinde (1974) Kırşehirli Kürt Mehmet''i tanımıştım. O gün Diyarbakırlı olduğumu öğrenince kendisinin de Kürt olduğunu söylemişti ve başlamıştık Kürtçe konuşmaya. Sonra dost olmuştuk. Daha sonraki karşılaşmalarımızda ise, her defasında zorla para vermek durumunda kalmış ve yol boyu Kürtçe-Türkçe sohbetlerimizi sürdürmüştük

Bugünlerde epeydir kitaplığımda durup durup bana bakan ve ne zaman okuma sıram gelecek diye bekleyen Rohat Alakom''un ''Orta Anadolu Kürtleri'' kitabı elimde. Rohat''ın kitabı daha önce İsveç Stockholm''de APEC** yayınevi tarafından basılmış. Türkiye''de de Evrensel Basım Yayım yeniden elden geçirilmiş ve genişletilmiş halini basmış. Kanımca, bu güzel kitabı okurla buluşturmakla iyi de etmiş yayınevi.
Kürtler deyince bu ülkede hep coğrafi olarak Anadolu''nun Doğu ve Güneydoğusunda yaşayanlar bilinir. O denli öyle bilinir ki, ''Bölge'' dediğimizde Kürt cephesinden hep Doğu Güneydoğu coğrafyası algılanır. Ama Orta Anadolu''da da Kürtlerin yaşadığı çok da bilinmez. Bilinenler de dar bir camiayla sınırlı kalır nedense! İşte sevgili Rohat Alakom bu zor işi başarmış. Hem araştırmacı kimliğiyle iki defa bölgeye gidip mekânları dolaşarak, hem de sıkı bir kaynak taraması yaparak ''Orta Anadolu Kürtleri'' çalışmasını hazırlamış. 275 dip nottan oluşan Orta Anadolu Kürtleri üzerine yazılmış kaynakça ve 200 civarındaki eser isminden oluşan Orta Anadolu Kürtleri Bibliyografyası da bu alanla ilgilenenler için ayrı bir özgünlük taşıyor. Ayrıca kitabın sonuna eklenen aile albümlerinden alınan fotoğraflar da ayrı bir görsel zenginlik sağlamış kitaba. Orta Anadolu''ya Kürtler ilk kez Yavuz Sultan Selim döneminde yerleştirilir(sayfa 20) . Ve Ankara keçisinin asıl yetiştiricilerinin o dönemde yerleşen Kürtler olduğu da ifade edilir(sayfa 20). 1463 tarihli Ankara Tahrir Defterlerinde Kürt Köylerine rastlandığı yine yazarın aktardıklarıdır.(sayfa 34) .

1861-72 yılları arasında Orta Anadolu''da araştırma yapan George Perrot, Haymana Kürtlerini yazar. Harputlu bir tercüman aracılığıyla ora Kürtleriyle anlaşan Perrot ''Yöre Kürtlerinin Kürtçe dışında başka dil bilmediğini'' ifade eder. Perrot onlara ''Orta Anadolu''ya ne zaman göç ettiklerini '' sorar. Yaşlı Kürtler ''Birkaç kuşak önce geldiklerini'' söylerler. Perrot; ''arka arkaya buralara (Orta Anadolu''ya) gelen kuşakların, sonbaharda dökülen ve savrularak ortadan kaybolan yapraklar gibi arkalarında iz bırakmadıklarını'' da ekler. (sayfa 22)

George Perrot''un bu anlatımına genişçe yer veren Rohat Alakom''un kitabının ilgili sayfaları beni yakın zamanda bir yerel ve sözlü tarih çalışması için görüşme yaptığım yaşlı bir Diyarbakırlının Konya''da sürgündeyken ki anlatımlarına götürdü. Sürgünde doğan ve Konya''da daha ilkokul çağındayken bir gün Konya''nın dış mahallelerinden birinde, evlerinde konuştukları kendi dilleri (Kürtçe) gibi konuşanları gören çocuğun şaşkınlıkla babasıyla paylaşmasıyla ilintili. ''Baba'' der çocuk hem de Kürtçe sürgün yerinde, Konya''da. ''Hani biz Kürtçe konuşuyoruz ya! İşte burada(Konya''da) o Kürtçe konuşanları gördüm, burada da var.'' ''Evet'' der babası. ''Onlar Orta Anadolu Kürtleridir''.
Bilmediğim çok şeyi öğrendim. Bir dolu renkli ve bir çoğunuza tanıdık gelecek simalar da var Rohat''ın kitabında. Gazeteci Abbas Güçlü, İstanbul eski belediye başkanı Bedrettin Dalan, gazeteci Selahattin Duman, satranç ustası ve eski milletvekili Emrehan Halıcı gibi daha bir dolu önemli şahsiyetin de Orta Anadolu Kürtlerinden oldukları kitabın sayfaları arasında akıp gidiyor. Ki bir kısmının hikayeleri de var.
Mehmet Kemal ''Acılı Kuşak'' kitabında Ankaralı Kürt Alişan Beyin konağından bozma İstiklâl ilkokulunu anlatır, Rohat da kitapta aktarır. Sonra ileriki yıllarda ''Kürdün Meyhanesi''nde sıkça bir arada olduğu ve ''Kürdümsü bir yüzü olduğu''nu ifade ettiği Cahit Sıtkı Tarancı''yı da anlatmayı unutmaz. (sayfa 56)
Kastamonulu Bülent Ecevit''in Kürtlüğünü aktarmak da Süleyman Demirel aracılığıyla olur. Demirel Cüneyt Arcayürek''e anlatır. ''Bülent Ecevit''in kökeni Tuncelili. Büyükbabası sürgün gelmiş Kastamonu''ya. Dersimli Mustafa''. Dersimli Kürdizade Mustafa Þükrü Efendi 1924 yılında ölür ve ''Kürdizade Þükrü Efendi'' diye de mezar taşına yazılır. (sayfa 61)
Rohat Alakom''un Orta Anadolu Kürtleri kitabını okurken yıllar önce Cem Boyner''in Yeni Demokrasi Hareketi Partisinden Ankara Milletvekili adayı olan Cihanbeyli Kürtlerinden bir akademisyen dostumun sözlerini anımsadım. Gecenin epeyce geç bir saatinde beni aramış ve benim de aynı partiden Diyarbakır milletvekili adayı olmamı istemişti. Uygun bir dille olamayacağımı anlatmıştım. Sonra kendisine bu harekete ve siyasete bu şekilde heyecanla ilgisinin kaynağını sormuştum.
''Kürtlerin Kâbe''si Diyarbakır''dır Þeyhmus'' demiş ve eklemişti: ''Müslümanlar nasıl yüzlerini Kâbe''ye dönüp ibadet ederlerse, dünyanın her hangi bir yerinde yaşayan Kürt de yüzünü Diyarbakır''a dönüp siyaset yapar. İşte bu nedenle Diyarbakır 300 araçlık konvoyla Cem Boyner''i hava alanından karşılamaya gidip sonra da koca salonlara sığdıramayınca, YDH''ye de kıymet verince bizler de Orta Anadolu Kürtleri olarak bu harekete sahip çıktık.''
Sözü yine kitaptan bir alıntıyla bitirmek istiyorum. George Perrot Kürtlerin geleceği konusunda şu saptamalarda bulunuyor. ''Eğer onlar yüzyılımızda bir kez uyanırlarsa acaba gözlerini çabucak kapatacaklar mı? Acaba insan böyle cömert ve iyi ırktan olan bir ulus için, mutlu bir gelecek dileğinde bulunamaz mı? Kürt Halkı şimdiye kadar istemini söylemiş değil. Doğal gücü olduğu gibi kalmış, hiçbir şey bu gücü bulandıramamış. Tüm yaşamı köylerde, yoksulluk içinde ve kahramanca geçmiş. Acaba bu ulus için mutlu bir gelecek umut etmeye hakkımız yok mu? ''
Perrot elbette bunları 140 yıl önce 1860''larda söylüyor. O günlerden bu yana geriye dönüp baktığımızda hâlâ sürgünler, hâlâ göçler, hâlâ acı ve hâlâ gözyaşı ve kan Kürtler adına, Kürtlerin defterine yazılandır.
Rohat Alakom''un bir araştırmacı yazar titizliğiyle hazırladığı Orta Anadolu''da Kürtler kitabı, bir coğrafyanın sürgün ve uzun yerleşik sakinlerini anlatmada çok başarılı ve konuyla ilgilenenler için ise ciddi bir başvuru kitabı niteliğinde.

* Şeyhmus Diken’in bu yazısı aynı şekilde Radikal Gazetesi’nın 24 Dec 2004 tarihli kitap
ekinde yayınlanmıştır.